19 Ιουνίου 2017

Κτίσμα Ζωοδόχου Πηγής 9 Ένα ακόμα χαμένο στοίχημα μιας αφιλόξενης πόλης..

Ζωοδόχου Πηγής 9. Μια ταμπέλα που πρέπει να πλησιάσεις για να διαβάσεις αναφέρει πως εκεί ο Κάρολος Κουν έκανε πρόβες δημιουργώντας το Θέατρο Τέχνης. 
Αντιγράφω από τη βιογραφία του Κάρολου Κουν: "Κατά την περίοδο της Κατοχής (1942), ο Κουν μαζί με μαθητές της σχολής, όπως τον Βασίλη Διαμαντόπουλο, τον Λυκούργο Καλλέργη, τον Παντελή Ζερβό και άλλους, ξεκίνησαν πρόβες σε ένα μικρό δωμάτιο στην οδό Ζωοδόχου Πηγής 9 για την ‘‘Αγριόπαπια’’ του Ίψεν. Οι συνθήκες ήταν δύσκολες, οι καιροί ζοφεροί, όμως όλοι μαζί ένιωθαν πως δημιουργούσαν κάτι που θα αναζωπύρωνε την κοινή τους πίστη και ελπίδα σε ένα καλύτερο μέλλον, σε ένα καλύτερο αύριο." 
Ένα υπέροχο κτίσμα του 1926 που σου μαγνητίζει το βλέμμα καθώς περπατάς, "φωνάζει" για τη χαμένη του αίγλη μέσα από την εγκατάλειψη του. Μια ρωγμή του χρόνου στα στενά της Αθήνας που κανένας οργανισμός ή Υπουργείο δεν φρόντισε -όπως και για τόσα αλλά- να αξιοποιήσει συνδέοντας το παρελθόν με το σήμερα και το μέλλον αυτής της πόλης. Μιας υπέροχης Αθήνας που οι κάτοικοι & οι φορείς εγκατέλειψαν το παρελθόν της, έκοψαν το νήμα της συνέχειας και την έκαναν αφιλόξενη για αυτόν ακριβώς το λόγο. Γιατί δεν αγάπησαν ποτέ την ιστορία της και δεν έμαθαν να τιμούν τη χαμένη της αίγλη..Θυμάμαι κάποτε είχα διαβάσει κάπου πως το πρόβλημα της Αθήνας ήταν η βίαιη τόσο σε χρόνο όσο και σε συνθήκες υπερμεγέθυνση της που είχε ως αποτέλεσμα οι κάτοικοι της να μην αστικοποιηθούν αλλά να νιώσουν ως μετανάστες μακριά από τον τόπο τους, το χωριό, το νησί τους. Αυτό ίσως θα μπορούσε να αποτελέσει μια δικαιολογία για τις πρώτες γενιές. Σήμερα όμως και μετά την ευμάρεια των προηγούμενων δεκαετιών είναι μάλλον αποτέλεσμα έλλειψης αστικής κουλτούρας. Η αλλιώς το χαμένο στοίχημα ενός πολιτισμού που καταρρέει..     

24 Μαΐου 2017

Πολυπολιτισμικότητα. Πας μη Ευρωπαίος, ISIS;;

Σήμερα λοιπόν που η «επικαιρότητα» επανέφερε την έννοια της πολυπολιτισμικότητας, διαβάζω συνεχώς στα SM απόψεις που καταλήγουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στον «κοινό» τόπο πως Πολιτισμός είναι οι συμπεριφορές και η στάση ζωής των κοινωνιών και των μελών τους ως κάτι μάλλον στατικό και αποτέλεσμα ταύτισης μιας κοσμοθεωρίας, της Δυτικής σε ότι μας αφορά. Μόνο που αυτή η άποψη συνοψίστηκε στον όρο Εξελικτισμός και είχε αποτυπωθεί ως «Η μονόδρομη πορεία της ανθρωπότητας από την αγριότητα προς τον πολιτισμό που αντιπροσωπεύει η Ευρώπη» (Lewis Morgan, Ancient Society 1877) ήδη από το τέλος του 19ου αιώνα. Κάτι που όχι μόνο δεν ορίζει την έννοια του πολιτισμού αλλά αποτέλεσε και τη «Λαϊκή θρησκεία της αποικιοκρατίας». (Servier J η εθνολογία 1993) πριν την άνοδο των Εθνικισμών.
Είναι πάρα πολύ εύκολο για εμάς που έχουμε μάθει πως ο καθένας μας δικαιούται μια άποψη, αυτή την άποψη να την κάνουμε ορισμό και μάλιστα μη διαπραγματεύσιμο. Ήδη από το 1952 οι Kroeber A. – L. Kluckhohn (Culture: A Critical Review of Concepts etc. 1952) κατέγραψαν 164 διαφορετικούς ορισμούς της Κουλτούρας που συγχεόταν με τον Πολιτισμό και έκτοτε οι ορισμοί αυξάνουν μιας και από τον Κικέρωνα έως σήμερα ο όρος αποτελεί πεδίο αναζήτησης. Και μόνο το ότι υπάρχουν ορισμοί με ποικιλία εννοιών, με διαφορές και διαμάχες αποδεικνύει πως η πολιτιστική ταυτότητα στα μέλη μιας κοινωνίας μόνο κοινή δεν είναι. Απεναντίας, δεν αντιστοιχεί σε κάποια αυτούσια ομάδα αλλά είναι αποτέλεσμα διαρκών σύνθετων αλλαγών και αλληλοεπιδράσεων που ενσωματώνει μια διαρκώς μεταβαλλόμενη ποικιλία ετερόκλιτων στοιχείων. ( Claude Levi-Strauss, Φύση και Ιστορία) και που είναι πάντα και υβριδική και δυναμική. Άλλωστε, η ιστορία της ιδέας του πολιτισμού δεν αποτελεί τίποτε άλλο παρά την την απογραφή των νοητικών και συναισθηματικών μας αντιδράσεων στην αλλαγή των συνθηκών ζωής με τέσσερα βασικά στοιχεία (R. Williams Culture & Socity 1963) Κοινωνική ιστορία, Πολιτική ιστορία, Σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο, Νεοτερικότητα και μεταμόρφωση της κοινωνίας.
 Πριν καταλήξουμε λοιπόν σε αφορισμούς, και πριν καταθέσουμε την άποψη μας ως θέσφατη καλό θα ήταν να αναλογιστούμε πως ούτε η κοινωνία που ζούσαμε πριν την αθρόα έλευση άλλων πολιτιστικών προτύπων ήταν αρραγής, ούτε όλοι όσοι έχουν έρθει –με τη θέληση τους ή μη-, εισβάλει, αφομοιωθεί ή μη, αποτελούν ένα συμπαγές πολιτισμικό κομμάτι, ούτε υπάρχει ή υπήρξε ποτέ πλήρης αφομοίωση. 

Το ζήτημα είναι να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα όπως είναι και όχι όπως είναι στους –ισμούς μας ή τα θέλω μας. Να βρούμε το συνεκτικό κρίκο που θα μπορέσει να ενώσει μέσα από τους νόμους το «μωσαϊκό», και να αναλογιστούμε πως τη φρίκη που ζούμε σήμερα την έχουν ζήσει πρώτοι οι ίδιοι οι κατατρεγμένοι -και μάλιστα από τους ίδιους φονιάδες- και δεν είναι δυνατόν να τους εξομοιώνουμε απλά και μόνο επειδή είναι διαφορετικοί από εμάς σε ένα σύγχρονο "Πας μη Ευρωπαίος, ISIS". Πόσο μάλλον όταν πρέπει να αντιμετωπίσουμε τους δολοφόνους όλοι μαζί..

16 Μαΐου 2017

Χρυσή Αυγή. Η Ημιμόρφωση και το "χειραγωγημένο πνεύμα των αποκλεισμένων"

Η αποδοχή ενός Ναζιστικού μορφώματος ως αντίδραση - "το χειραγωγημένο πνεύμα των αποκλεισμένων" χρειάζεται ένα απαραίτητο συστατικό που δεν είναι άλλο από την ημιμόρφωση.. Όρο όπως τον διατύπωσε ο «ανεπιθύμητος» από τους Ναζί Theodor W. Adorno και που σήμερα είναι περισσότερο από ποτέ έκδηλος στην ελληνική κοινωνία. Και δυστυχώς δεν αφορά μόνο την Τέχνη.. 
«Η ημιμόρφωση δεν είναι μισή μόρφωση ή απουσία μόρφωσης ,αλλά η έχθρα απέναντι στη μόρφωση.Το μισό που ναυάγησε ,η αποτυχημένη ταύτιση, δημιουργεί το μίσος ,το φθόνο γι’ αυτό που δεν ευωδόθηκε ,τη διαστροφή. Αυτό που οι άνθρωποι στη συνέχεια κάνουν πως προτιμούν ,το ξενικό κρουστό σουξέ και το αστυνομικό μυθιστόρημα ,το φαντασμαγορικό θέαμα κι η μελοδραματική αγάπη ,τους είναι κατά βάθος το πιο ξένο κι αποκρουστικό, που δεν ανταποκρίνεται σε καμμιά άμεση εμπειρία τους. Υποτάσσονται σ’ αυτό με σφιγμένα δόντια όπως ο έφηβος που πνίγεται στην πρώτη ρουφηξιά του καπνού και φρικιά στην πρώτη γουλιά του αλκοόλ ,αλλά προχωράει μοιραία και άβουλα προς το μισητό και αναπότρεπτο.
Η ικανότητα για εμπειρία δεν αποκτιέται, αν δεν αποδομηθούν οι μηχανισμοί απώθησης ,οι ασυνείδητες αντιστάσεις που κρατούν τον άνθρωπο ανάπηρο και ανίσχυρο να εμπειραθεί οτιδήποτε άμεσα και ζωντανά ,ν’ αποκτήσει αυτογνωσία συνείδηση του κόσμου και θαρραλέα αντίσταση σε ό,τι τον υποδουλώνει. Η ημιμόρφωση είναι η συλλογική πατερίτσα της ανάπηρης πλειονότητας, η διάδοση του πνεύματος και τέχνης χωρίς ζωντανή σχέση προς τη συνείδηση των ανθρώπων ,χωρίς συνέπεια για τη ζωή τουςκαι τη δομή της κοινωνίας .Το τραγούδι μιλάει γι’ αγάπη και ειρήνη ,ενώ η δισκογραφική εταιρία ,βέβαιη για τη φενάκη ,επενδύει και στην παραγωγή όπλων ,όπως και η κρατική τηλεόραση εκπέμπει την κουλτούρα στο στρατώνα και στα μετωπικά φυλάκια .Η πολιτιστική βιομηχανία ,πιστή στην προπαγάνδα και συνεπής στην αναγκαιότητα της οικονομικής συγκέντρωσης και της τεχνικής τυποποίησης παράγει κουλτούρα γι’ αυτούς που η κουλτούρα απέκρουσε ,αλλά και στην αρκετά συγγενή κατηγορία εκείνων που ο φθόνος των πολλών αποκαλεί κουλτουριάρηδες. «Η ημιμόρφωση είναι το χειραγωγημένο πνεύμα των αποκλεισμένων» (Απόσπασμα από το βιβλίο του Θεωρία της ημιμόρφωσης)